دیدگاه حرکت گفتمان ملی افغانستان
تاريخ تصويب: 6 فبروری 2023 مطابق 17 دلو 1401
با سقوط دولت افغانستان در پانزدهم اگست 2021، واگذاری قدرت به طالبان، انکشافات و پیامد های جدیدی پدید آمد،که جهان شاهد احیای یک دور جدید افراطيت در افغانستان گردید. با پدیدار گشتن این تحولِ آنی هم افغانهای صاحب اندیشهٔ ملی و هم جامعهٔ جهانی با شرایطی روبرو هستند تا در قضایای اخیر افغانستان، با حِس مسئوولیت پذیری برمبنای وجیبۀ اخلاقی توجه جدی مبذول بدارند، در غیر آن ، مردم افغانستان بیش و بیشتر به فاجعهٔ اسفناک کشانیده شده و دوام این حالت برای منطقه و جهان خطراتِ زیانباری را درقبال خواهد داشت.
با وصف آنکه طالبان با به وجود آوردن یک ادارۀ سرپرست امکانات آن را داشتند که ثبات را در کشور تامین نموده، جزایر قدرت را از بین برده ، فسادِ لجام گسیخته در کشور را به حد اقل برسانند، کِشت و قاچاقِ مواد مُخدر را جلوگیری نمایند، غصب، چور و چپاول را متوقف و زور گویی، باجگیری و تجاوز را پایان دهند، امنیت شهر وندان را تأمین نمایند که در اين زمينه تا اندازهٔ به موفقیت های نایل آمده اند، اما چنانچه دیده شد: با گذشت يکسال وششماه از تصرف قدرت به وسیلهٔ طالبان، امید برای یک افغانستان متمدنِ مُتکی به حاکمیتِ قانون هر روز در حال اُفول بیشتر است. درحالیکه افغانستان ضرورت مبرم دارد تا با بسیج ظرفیت ها و جلب سرمایه گذاری ها وضع اقتصادی کشور را بهبود بخشد. لیکن برای طالبان تطبیق شریعت، اصل اساسی ادارهٔ کشور پنداشته می شود، طالبان امارت اسلامی را در کشور اعلان نمودند و با همین گمانه تا کنون کدام قانون اساسيی را معرفی ننموده اند. ازینرو به هیچگونه فعالیت سیاسی اجازه نداده اند و در نتیجه، نقش مردم در تعیین سرنوشت سیاسی و ادارۀ مملکت کاملا منتفی گرديد. همین اکنون زنان به مثابه نیمی از جمعیت کشور از حضور در جامعه تجرید و آپارتاید جنسیتی در کشور عملأ برقرار است. دختران و زنان که قبلاً از تعلیمات ثانوی محروم گردیده بودند،اخیراً از تحصیلات عالی و کار در ادارات نیز محروم گردیدند و به یقین اگر وضع به همین منوال ادامه یابد، بعد از چند سال هیچ دختر و زن درتمام ادارات دولتی وغیردولتی به شمول ادارات صحی و اجتماعی جایی برای کار نخواهند داشت . وضعیت موجود آشکارا نشان میدهد که با ادامه چنین افراطگرایی، طالبان خود زمینه خیزشهای مردمی در کشور را فرآهم می سازند.
ما به این باوریم که حاکمیت طالبان باید زمینهٔ مساعدی را برای انکشاف معارف به سطح عالی برای پسران و دختران افغانستان بطور يکسان فرآهم نماید. زیرا نسل جوان افغانستان نیاز مبرم دارد تا از جوهر علوم اجتماعی و طبیعی که از ایجابات عصرحاضر می باشد، به بهترین شیوه بهره گیرد. اما متأسفانه پالیسی هایی را که طالبان اتخاذ کرده اند، نه تنها ظرفیت های انکشاف وطن را به سطح جبران ناپذیری صدمه رسانيده است، بلکه مانع رسیدن افغانستان به سطح یک کشور مرفه، دارای استقلال اقتصادی و فارغ از وابستگی به کمک های جهانی نيز گرديده است.
در این ارتباط ملل متحد، با توجه به ویرانی های ناشی از جنگ طولانی، اوضاع نا بسامان اقتصادی و گسترش فقر در کشور که باعث نارضایتی روز افزون مردم و تشویش جامعهٔ جهانی گشته است، از وقوع فاجعه در عرصه های گوناگون در افغانستان کماکان هشدار می دهد ، اما به رغم آن کوچکترين تغيير در سطح زنده گی مردم رونما نشده است.
ما در حالی که همه انواع جنگ افروزی های صادر شده از خارج را صریحاً رد و محکوم می کنیم، با وضاحت بیان می داریم که: نا آرامی های داخل کشور در حال اوج گیری است. ادامه این وضع، کوشش های گستردهٔ افغانان را برای خاتمه بخشیدن به خشونت و تأمین صلح دوامدار با موانع جدی روبرو ساخته و مردم ما را که تلاش دارند از عفریت جنگ رهایی یابند، به طرف خونریزی ها وجنگهای بی پایان سوق می دهد.
تشویش اساسی در اینست که ادامه این وضع، افغانستانِ تحت حاکمیت طالبان را به یک نظام استبدادی سقوط داده است. واضح است که حالت موجود در مغایرت با خواسته های عصر ما قرار دارد. ازینرو برای نجات از این بُن بست، باید به اقدامات مؤثر عملی برای اعاده و تأمین حقوق اساسی مردم افغانستان بر مبنای پرنسیپ های دین مبين اسلام و نورمهای قبول شده دراکثریت کشورهای اسلامی پرداخت. امیدواریم جهان نیز به اتکای فیصله های قبلی شورای امنیت ملل متحد کمک کند تا نظام و رژیم سیاسيی مورد قبول اکثریت مردم افغانستان را در کشور برقرار گردد.
البته تلاش عمده وسعی نهایی در آنست تا طالبان در چوکات یک ” گفتمان صادقانه ملی و دستجمعی ” به خواسته های معقول افغانان دلسوز، اهل خبره و جامعه جهانی، برای نجات ملت رنج دیدهٔ افغانستان از فقر، بی سرنوشتی و نبود قانون لبیک گویند.
با در نظر داشتِ نکاتی که در بالا برشمرده شد این وظیفهٔ تمام افغانهای دلسوز به وطن ، چه در داخل و چه در خارج کشور است که به خاطر جلوگیری از چندين بار به خون کشیده شدن مردم، روش و طُرق صلح آمیز را برای تعامل با طالبان روی دست بگیرند. یعنی همه ظرفیت های قابل استفاده در نظام طالبان را به طرف بهبود اوضاع عمومی افغانستان کشانيده و با استفاده از هر روش ممکن آنها را در جهت اصلاح روش های حکومتداری رهنمایی نمایند .
به این منظور باید از همه شیوه ها و اشکال اقدامات مدنی منجمله تنویر، تشویق، مشوره، پیشنهاد و همچنان انتقاد از اعمال و اجراآت خلاف ارزشهای ملی و بشری، فشار آوردن از طریق رسانه ها و به راه انداختن اعتراضات مدنی صلح آمیز استفاده به عمل آید. در این راستا کوشش و تلاش جامعهٔ جهانی زمانی می تواند مثمر واقع گردد که همه اهرم های فشار سیاسی، اقتصادی و ديپلوماتیک را با تلاش های افغانهای مُجرب، آگاه، ملت پرور و وطن دوست در داخل وخارج کشور همسو بسازد. پشتیبانی همه جانبهٔ جهان بدون شک می تواند مردم افغانستان را در خروج از این بن بست کمک موثر بنماید.
از این سبب باید همین امروز دست بکار شد و با توجه به مطالب بالا لازم است تا همه افغانهای صاحب اندیشهٔ ملی به شمول فعالان سیاسی و مدنی داخل و خارج از افغانستان به دور اهداف سنجیده شده و مثمر، در چوکات این اندیشهٔ ملی و برنامهٔ عمل سیاسی اثر گذار آن بر اوضاع کشور متحد شوند!
خطوط اساسی ” دیدگاه گفتمان ملی” عبارت اند از:
- افغانستان یک کشور اسلامی، واحد وغیر قابل تجزیه مبتنی بر اساسات دموکراسی واسلامی بوده، حاکمیت در آن بايد به مردم تعلق داشته و از طریق نماینده گان شان که در یک پروسۀ ملی، آزاد و سراسری انتخاب شده باشند، تمثیل می گردد.
- حراست از حاکمیت ملی، تمامیت ارضی و استقلال افغانستان از جمله مسوولیت های اساسی دولت و وظیفهٔ ملی هر شهروند افغانستان می باشد.
- قانون اساسی باید از راههای متعارف آن با فراخوان لويه جرگه قانون اساسی توسط مردم ، طرف تائید قرار گرفته و کلیه حقوق شهروندان بدون هرگونه تبعیض در آن تسجیل گردد.
- افغانستان کشور چندین قومی و چندین زبانی است که هویت ملی آن تبلور مجموع فرهنگ های اجتماعی همه شهروندان باهم برابر کشور می باشد.
- قانون اساسی بایست متضمن وحدت ملی، حقوق و آزادی های مدنی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مردم بر مبنای میثاق های جهانی حقوق بشر، به خصوص حق تحصیل و کار برای زنان و تفکیک واستقلال قوای ثلاثه بوده، زمینهٔ سهمگیری اقشار مختلف جامعه را در ادارهٔ دولت از طریق تفویض صلاحیتها به ارگانهای محلی قدرت دولتی و شوراهای انتخابی فرآهم سازد.
- قوانین کشور بايد بستر مساعدی را برای ایجاد یک نظام اقتصاد ملی استوار بر اصول انکشاف و رشد متوازن، عمران مجدد کشور، بهبود سطح زنده گی مردم فرآهم آوری شرایط بهتر کار و کاریابی، محو فقر و تنگدستی، و تامین سرپناه، را مهیا نماید.
- سیاست خارجی کشور بايد بر اصل بیطرفی فعال، دوستی متقابل با همه کشورها، عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر، به خصوص کشورهای همسایه، واحترام متقابل تنظیم گردد .
- لازمست حکومت همه تعهداتش را در برابر ملل متحد رعایت و عملی نموده با این سازمان، سازمان همکاری کشورهای اسلامی و سایر سازمانهای جهانی ومنطقوی همکاری نزدیک برقرار کند.
درنهايت : دیدگاه و فکر ملی روشنفکران افغانستان مشعر و متکی است بر استقرار دولت قانونمدار واسلامی، برابري همه شهر وندان اعم از زن و مرد در برابر قانون، تأمین عدالت اجتماعي، احترام به کرامت انساني، رعايت حقوق بشر، تاکيد بر وحدت ملي مبتنی بر هویت شهروندی، ایجاد جامعۀ مرفه و انکشاف یافته،ارتقای سطح زنده گی مردم وانکشاف متوازن همه مناطق کشور بر بنیاد یک نظام اقتصادی استوار بر منافع ملی ميباشد.
برنامه عمل برای تحقق اهداف دیدگاه ملی فوق عبارت است از :
الف : ایجاد شورای انسجام و هماهنگی برای تامین اتحاد وسیع دیاسپورای افغان ها
(شورای انسجام و هماهنگی نهاد مستقل و غیروابسته سیاسی و ملی ،متشکل از احزاب و جریانهای سیاسی و اجتماعی ،شخصیت ها و نخبه گان آزاد اندیش و ملی گرا میباشد که به خواست اکثریت مردم که مخالف جنگ و خونریزی هستند در جهت استقرار صلح و ثبات دایمی ،حفظ ارزشها ، منافع و وحدت ملی ،حل و فصل مسالمت آمیز دشواریهای سیاسی و مدنی افغانستان و برای رسیدن به نظام و حکومت مشروع و قانونمند در زیر چتر عظیم حرکت گفتمان ملی افغانستان، جمع شده اند و متحدانه برای تحقق اهداف فوق میرزمند .)
ب : طرح و تنظیم اقدامات عملی و استراتیژی های لازم تبلیغاتی و تحرکات مدنی برای تحقق اهداف اندیشهٔ ملی انعکاس یافته در این دیدگاه و تبدیل و ارتقای این حرکت به مثابه انعکاس دهندهٔ خواست ها وسخنگوی روشنفکران در سطح ملی و بین المللی.
ج : همگامی و همکاری با حرکتهای مشابه در داخل و خارج کشور .
د : راجستر حرکت گفتمان ملی افغانستان در مراجع رسمی داخل و خارج کشو ر.
و من الله توفیق
حرکت گفتمان ملی افغانستان چگونه ظهور نمود؟
جمشید پایمرد
بعد از سقوط جمهوريت اسلامی در 15 اگست 2021 ، شماری از دانشمندان، متخصصان، استادان وکارشناسان عرصه های مختلف شامل زنان و مردان هموطن ما که مترصد اوضاع بودند، مساعی شانرا در جهت بيرون رفت از وضعيت ناگهانی پيش آمده ، متمرکز ساختند. آنان طی ده ماه با برگزاری نشستهای مجازی وحضوری، مطالعات ژرف وهمه جانبه را پيرامون اوضاع افغانستان انجام دادند، در این میان اولین بار در اروپا بورد نشراتی رادیو تلویزیون وطن سوال چه باید کرد تاریخی را در رابطه به وضعیت موجود کشور مطرح و با ایجاد چت روم گفتمان ملی با ترکیب 70 تن آگاهان ، این پرسش چه را در دستور کار قرار داد . متعاقباً با تشکیل حلقۀ از دانشمندان که بعدآ تيم موسسان ناميده شد، دیدگاه گفتمان ملی را که انعکاس دهنده نظر ونيات نيک اعضای اين حرکت برای یک افغانستان آزاد، مستقل، متحد، و مرفه بود و شامل راه حل هايی برای بیرون رفت از وضع ناهنجار کنونی میگرديد، با زحمات شباروزی طرح وتدوین نمودند.
حلقه موسسان نشست مجمع عمومی اين حرکت را به تاريخ 6 جولای 2022 تحت ریاست جمشید پایمرد متصدی رادیو تلویزیون وطن تشکيل و اعضای مجمع عمومی بعد از غور وتبادل نظر وسیع سند مرامی «دیدگاه گفتمان ملی » و همچنان اصول ساختاری آنرا که بیان سلسله مراتب اجرایی اين حرکت میباشد تصویب نمودند. متعاقباً در مجمع عمومی ياد شده براساس پیشنهاد رئیس جلسه مجمع عمومی از ميان اعضای گفتمان ملی (شورای هماهنگی) با ترکیب 38 تن غرض انسجام امور به اتفاق آرا برگزيده شد. در ترکيب اين شورا نماينده گان احزاب ،سازمان ها، انجمنها ، نهاد ها و همچنان ذوات ودانشمندانی که عضویت احزاب و نهاد ها را ندارند، منحيث شخصيتهای مستقل سياسی، پذيرفته شدند.
در اولین مجمع عمومی محترم عنايت نبيل بارکزی منحيث رئيس شورای هماهنگی و همچنان محترمه خانم فوزيه اعتمادی و محترم پروفيسر دوکتوز زمان ستانيزی بحيث معاونان پذيرفته شدند، این حلقه در آن وقت بحیث دارالانشای گفتمان ملی نامگذاری شد.
پس از مدت دوماه شورای هماهنگی بنا بر ضرورت در جلسه فوق العاده خود محترم جمشید پایمرد را نیز بحیث معاون حرکت گفتمان ملی انتخاب وبرای اجرای امور کمیسیونهای هشت گانه را ایجاد کرد، همچنان سکرتريت شورای همآهنگی وانسجام با مسؤولیت خانم فرشید ژوبل غرض تأمين ارتباط و فراخوان نشستها ايجاد گردید.
متعاقباً در دومين مجمع عمومی که به تاريخ پنجم جنوری سال 2023 مطابق 15 جدی 1401 داير شد.
محترم حامد نويد بحيث رئيس و محترمان: پروفيسر زمان ستانيزی، جمشيد پايمرد ، واسع امیر و خانم فوزيه اعتمادی بحيث معاونان شورای هماهنگی وانسجام انتخاب شدند. اين ذوات وشخصيتها تا کنون در ترکيب هيئت اجراييه شامل اند. اخیرآ خانم ناهید علومی بحیث سکرتر گفتمان ملی نیز تعین گردید .
در دومین نشست، شورای هماهنگی به شورای انسجام وهماهنگی ارتقاء و دارالانشا به هیئت اجرائیه تعديل يافت.
متعاقبآ جلسه شورای انسجام و هماهنگی براساس پیشنهاد هیئت اجرائیه کمیسیونهای ذیل را ایجاد و مسولین آنرا انتخاب کرد.
ـــــــــــ کميسيون داخلی با مسئووليت انجنير واسع امير
ــــــــــ کميسيون روابط خارجی با مسئووليت دوکتور موسوی
ـــــــــکميسيون تماس،تفاهم وهمگرايی با مسئووليت آقای گلزار کاووش
ـــــــــ کميسيون نشرات، تحليل وارزيابی با مسئووليت آقای صديق وفا
ـــــــــ کميسيون کنترول وبررسی با مسووليت آقای نجيب الرحمن شمال
ــــــــ کميسيون امور زنان با مسووليت خانم فوزيه پوپل
ــــــــــ کميسيون امورمالی با مسئووليت خانم شهلا وهاب
ـــــــــ کميسيون جوانان
همچنان هريک از کميسيون ها وبخشها موظف گردیدند تا مطابق راهکارها و اصول وظایف داخلی در جهت نیل به اهداف تعین شده فعالیت وطن دوستانه و افتخار آفرین خویش را به پیش برند.
اکنون که از موجوديت حرکت گفتمان ملی حدود يکسال ميگذرد، طی اين مدت چه در عرصه تماس وتفاهم با حرکت های مشابه مانند: مذاکرات پنج جانبه با شماری شورا ها، گفتمان ها ونهاد ها غرض همکاری بيشتر در تحقق اهداف مطروحه، تدوير سيمنار های علمی وپراکتيکی ، جلب وجذب شخصيتهای واجد شرايط عضويت در گفتمان ملی وهم چنان پخش ونشر اعلاميه ها، پيام ها و بيانيه هايی که بيانگر موضعگيری اين حرکت در رابطه به مهمترين رويداد های سياسی ملی وبين المللی باشد، اقدام نموده وتوانسته است جايگاه لازم را دربين حرکتها، گفتمان ها و دياسپور های بيرون مرزی احراز کند. حرکت گفتمان ملی افغانستان معتقد است که گذار از وضعیت کنونی بدون اتحاد سراسری ملی ممکن نیست و هیچ نهادی نمیتواند به تنهایی دعوای نماینده گی مردم با شرف افغانستان را نماید . ما همه باید برای ایجاد یک حرکت بزرگ ملی واحد که بیانگر و مدافع مردم ومنافع ملی باشند کار وتلاش نمائیم .
About the Author
