امروز ۲۸ سپتمبر ۲۰۲۶ مصادف با روز جهانی دسترسی سراسری به اطلاعات است.
این روز توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ با قطعنامه‌ای رسمی اعلام شد. سازمان ملل با اعلام این روز به عنوان «روز جهانی دسترسی سراسری به اطلاعات» بر حق دسترسی آزاد، برابر و به موقع تأکید نمود.
این روز از سال ۲۰۰۲ به عنوان «روز جهانی حق دانستن» به رسمیت شناخته شده بود و از سال ۲۰۱۲ توسط طرفداران جامعه مدنی بین‌المللی توسعه یافت.
در حالی که جهان این روز را گرامی می‌دارد، وضعیت رسانه‌ها و دسترسی به اطلاعات در افغانستان هم‌چنان نیازمند توجه جدی است.
گزارش‌ها حکایت دارد که از زمان بازگشت طالبان، به قدرت در سال ۲۰۲۱ فضای رسانه‌ای کشور با محدودیت‌های قابل توجهی روبه‌رو شده است.
شماری از رسانه‌ها تعطیل شده‌اند و خبرنگاران در کسب و نشر اطلاعات گاهی با موانع جدی مواجه هستند؛ از جمله سانسور، محدودیت‌های نشراتی، ممنوعیت انتشار تصاویر زنده جان‌ها، جلوگیری از پخش برنامه‌های زنده‌ی سیاسی و دشواری در دسترسی به منابع اطلاعاتی.
سازمان حمایت از رسانه‌های افغانستان (امسو) در گزارشی به مناسبت پنجمین سال حاکمیت طالبان اعلام کرده بود که در پی فشارهای امنیتی و سانسور اطلاعات، کشور به کانون اصلی تبعید اجباری خبرنگاران در جهان تبدیل شده و آزادی بیان به پایین‌ترین سطح خود رسیده است.
با این حال، حرکت گفتمان ملی افغانستان همواره بر این باور بوده که آگاهی عمومی، اطلاع رسانی‌دقیق و تبادل نظر سازنده راه رسیدن به صلح پایدار، مشارکت همه شمول و آگاهی بیشتر در میان مردم ایجاد می‌کند.
اطلاعات موثق و به موقع به شهروندان کمک می‌کند تا با دید روشن‌تر و آگاهانه‌تر به مسائل نگاه کنند و از امور جاری مطلع شوند.
از این رو، مسئولانه از حکومت فعلی خواسته می‌شود تا با تجدید نظر در سیاست‌های موجود، به اهمیت اطلاع‌رسانی شفاف و به‌موقع توجه بیشتری نشان دهد.
رسانه‌ها اگر با مسوولیت و اطلاع‌رسانی دقیق و به‌موقع فعالیت کنند می‌توانند در کاهش سوءتفاهم‌ها، آگاهی مردم، اطلاع رسانی دقیق، تقویت تفاهم ملی و ایجاد فضای گفت‌و‌گو میان اقوام مختلف افغانستان سهم ارزشمندی داشته باشند.
حمایت از حق دسترسی به اطلاعات و جریان سالم اطلاع رسانی، فقط به نفع مردم نیست بلکه به استحکام وحدت ملی و آینده‌ای باثبات‌تر برای افغانستان نیز کمک می‌کند.
نویسنده: محرابی
About the Author
